Paleo-iklim ve Paleo-oşinografi

Paleo-iklim ve
Paleo-oşinografi

Sediman karotları, jeokimyasal göstergeler ve çok disiplinli analizlerle geçmiş iklim koşullarını ve deniz-göl sistemlerinin uzun dönemli değişimini yeniden yapılandırıyoruz.

Paleoiklim ve Paleooşinografi
Çalışmalar Kapsamında
Paleoiklim
Paleooşinografi

Paleoiklim ve Paleooşinografi

Paleo-iklim ve Paleo-oşinografi

Denizler ve göller, geçmiş iklim ve çevresel değişimlerin doğal arşivleri olarak kabul edilmektedir. Sedimentlerde binlerce hatta milyonlarca yıl boyunca korunan fiziksel, kimyasal ve biyolojik kayıtlar, Dünya'nın geçmiş iklim sisteminin ve okyanusların zaman içerisindeki değişiminin yeniden yapılandırılmasına olanak sağlar.

Paleoiklim çalışmaları, geçmiş sıcaklık, yağış, kuraklık ve atmosferik dolaşım değişimlerini araştırırken; paleooşinografi çalışmaları geçmiş okyanus ve deniz dolaşımı, su kütlesi özellikleri, üretkenlik ve denizel ekosistem değişimlerini incelemektedir. Bu çalışmalar, günümüzde yaşanan iklim değişikliğinin doğal değişkenlik içerisindeki yerini anlamak ve geleceğe yönelik öngörüler geliştirmek açısından kritik öneme sahiptir.

Neden Bu Çalışmaları Yapıyoruz?

  • Geçmiş iklim değişimlerinin nedenlerini ve mekanizmalarını anlamak,
  • Küresel ve bölgesel iklim sistemlerinin doğal değişkenliğini ortaya koymak,
  • Deniz ve göl ekosistemlerinin geçmiş çevresel değişimlere verdiği tepkileri belirlemek,
  • Okyanus ve deniz dolaşımındaki değişimlerin iklim üzerindeki etkilerini incelemek,
  • Geçmiş kuraklık, sıcaklık ve yağış değişimlerini yeniden yapılandırmak,
  • Gelecekte meydana gelebilecek iklim değişimlerine ilişkin daha güvenilir öngörüler geliştirmek,
  • İnsan kaynaklı iklim değişikliğini doğal iklim döngüleri bağlamında değerlendirmek.

Paleoiklim Çalışmaları

  • Holosen ve Kuvaterner iklim değişimlerinin incelenmesi,
  • İnsan-iklim-etkileşimlerinin değerlendirilmesi,
  • Ani iklim olaylarının ve çevresel kırılmaların belirlenmesi,
  • Bölgesel iklim kayıtlarının küresel iklim sistemleri ile karşılaştırılması.

Paleooşinografi Çalışmaları

  • Geçmiş deniz yüzeyi sıcaklıklarının incelenmesi,
  • Deniz ve okyanus dolaşımındaki değişimlerin belirlenmesi,
  • Su kütlelerinin kökeni ve evriminin araştırılması,
  • Denizel üretkenlik değişimlerinin incelenmesi,
  • Oksijenlenme ve anoksi süreçlerinin değerlendirilmesi,
  • Deniz seviyesi değişimlerinin ve kıyısal evrimin araştırılması,
  • İklim değişikliğinin denizel ekosistemler üzerindeki etkilerinin belirlenmesi.

Paleoklimatoloji Nedir?

  • Aletsel kayıt öncesindeki geçmiş iklimlerin incelenmesidir.
  • Bilim insanları, o dönemin iklimini belirlemek için geçmiş zaman dilimlerine ait dolaylı kanıtları (veriyi) kullanır.
  • Bu iklim izlerine proksi denir.

Son 1.000 Yılın İklimi Hakkında Neler Biliyoruz?

  • Aletsel iklim kayıtları çok kısadır (100-200 yıl).
  • Geçmiş iklim değişiminin daha uzun kayıtları (paleoiklim): Buzullar, ağaç halkaları, mercanlar, göl ve okyanus sedimentleri.

Karotlarda deniz-göl tabanı sedimentlerine dayanan iklimsel ve çevresel değişimlerin ipuçları

Küresel kayıtlar ile mükemmel korelasyon

  • Ilıman ve yağışlı (interstadial) dönemlerde yüksek Ca değerlerinin nedeni,
  • Ilıman ve yağışlı dönemlerde bol tatlı su ve besin maddesi girdisiyle organik üretimin (fotosentez) gerçekleşmesi.
106 CO2 + 16 NO3⁻ + HPO4²⁻ + 122 H2O + 18 H⁺ → C106H263O110N16P + 138 O2 (Besin maddeleri + güneş ışığı → Fitoplankton, fotosentez) Fotosentezle CO2'in sudan alınması, aşağıdaki reaksiyonla CaCO3 çökeltmektedir: Ca²⁺ + 2HCO3⁻ → CaCO3 + CO2 + H2O

Van Gölü'nde binlerce yıllık iklimin kayıtları

Doğu Akdeniz ve NGRIP Kayıtları Üzerinden Paleoiklim Değişimlerinin İzlenmesi

Geçmişte Karadeniz, Marmara Denizi, Akdeniz Su Geçişlerinin Deniz Altındaki İmzasına Ait Paleooşinografik Bulgular

Marmara üzerinden Akdeniz'in Karadeniz'e 8.4 bin yıl önceki taşkını (Eriş ve diğ., 2010)

Ege Denizi Saros Körfezi'nde Holosen yaşlı sapropellerin varlığı: Çökelme koşulları ve zamanlarının çoklu parametre yöntemleri ile ortaya çıkarılması

Marmara Denizi'nde Paleooşinografik kayıtlar

Büyütülmüş görsel